Akdeniz’i ülkeleri pazarımız olabilir.

0
455
görüntülenme
  • Antalya’ya geldiğimde burada genelde kullanılan türün ermuda çimi olduğunu öğrendim. Oysa para ödeyerek Amerikalılardan satın aldığımız çimin anavatanı bizim ülkemiz. Bu tür doğal olarak Egeden başlayıp Güney şeridimize kadar var ve biz buna halk arasında ayrık deriz. Ülkemizde olan bir çim çeşidini biraz geliştirmişler ve bize satıyorlar.
  • Songül Sever Mutlu
  • Türkiye su konusunda kuraklık tehdidi altındaki ülkelerden biridir. Bu nedenle ülkemizde çim alanlar oluşturulurken görüntü kalitesi kadar kuraklığa dayanıklı olan türleri tercih etmek gerekiyor.

Songül Sever Mutlu Ankara Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü’nden 1994 yılında mezun olur ve aynı bölümde yüksek lisansını tamamlar, Tarım Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü’nde işe başlar. Yer aldığı ilk projelerden biri Urfa Ceylanpınar’daki Buğday Genetik Çeşitlilik Merkezinin Haritalanması’dır. Daha sonra 1999 yılında eşinin yolu ABD’ye düşer. Songül Sever Mutlu’da kendi imkânlarını zorlayarak Amerika’ya gider… İkinci yüksek lisansını 2001- 2003, Nebraska Üniveristesi Bahçe Bitkileri Bölümü Çim Bitkileri Ana Bilim Dalı’nda yapar. Doktorasını ise 2003 - 2009, Nebraska Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü Çim Bitkileri Bilimi ve Yönetimi Ana Bilim Dalı’nda yapar. Halen Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü’nde görev yapan Songül Sever Mutlu’yu kendi anlatımıyla yakından tanıyalım. 

 

ABD’ye gitti çim üzerine… 

Madem Amerika’dayım kendimi geliştirmeliyim diye düşündüm ve orada peyzaj mimarlığı ve bahçe bitkileriyle ilgili hocalarla görüşmeye başladım. Benim Türkiye’de bir yüksek lisansım vardı ama… Tekrar bir yüksek lisans ve doktora yapmayı çok istiyordum. Dikkatimi çeken ise ‘çim bitkileri bölümü ve yönetimiydi. Yani çimin kullanıldığı bütün alanlar golf sahaları, futbol sahaları ve diğer bütün rekreasyonel alanlar gibi… Ülkemizin bu konuda eksik olduğunu düşünerek bu alanı tercih etmeye karar vermiştim. Tamda o sırada çim bitkileri ana bilim dalında bir hoca ( Prof. Dr. Terrance P. Riordan) yüksek lisans ve doktora öğrencisi arıyordu. Tesadüfen hocayla görüştüm ve özgeçmişimi istedi verdim ve ardından bana asistanlık teklif etti. Golf sahalarında kuraklığa dayanıklı bir çim karışımı hazırlamak üzere bir çalışma yürütüyorlarmış bu çalışmayı da golf federasyonu talep ediyormuş. 

 

Kuraklığa dayanıklı çim araştırması…

Hemen başladım… Hoca, ‘bana tamam ayda 1250 dolar maaşını vereceğim’ dedi. Bu benim için büyük şanstı… Çünkü bu eğitimi almak isteyenler dönem başı on bin dolar ödüyorlardı. İki yıl boyunca golf sahalarının çimleri için karışımlar geliştirmek üzerinde çalıştım. Amerikalıların Bufalo Çimi dedikleri bir çim türleri var. Yüzyıllardan bu yana kuraklığa çok dayanıklı olagelen bir tür. Bu türü geliştirerek golf sahalarında kullanılacak kadar iyileştirmeye çalışıyorlardı. Benim hocam, aynı zamanda çok iyi bir çim ıslahçısıydı ve bizde en iyi karışımı bulmak üzere çalışıyorduk. Biz önce özelliklerine bakıyorduk arkasından ıslah çalışması geldi. Bu projeyi iki yılda tamamladık.

 

Araştırmayı Türkiye’de sürdür dediler…

Arkasından hocanın doktora yapalım teklifi geldi. Ama önce bölüm asistanlığını verdiler ve ardından da ikinci projeye başladık. Araştırmalarda çok esneklerdi, ‘dediler ki, ‘Türkiye’nin sorunları ne ise yani orada yapmak isteyip de yapamadığın bir araştırma varsa bunu burada yapabilirsin.’ Böylece başlamış oldum ve ders kısmını orada bitirdim. Araştırma kısmı için ülkeme geldim. Çim alanında Türkiye’de yapılmış çalışmaları bulmak için ilgili olabilecek birçok bölüme gittim. Gördüm ki, Türkiye’de bu alandaki çalışmalar daha çok yem bitkileri konusunda yapılmış. Doğal olarak çime Tarla Bitkileri çerçevesinden bakanlarla bizim bakış açılarımız çok farklı. Örneğin bizim için görüntü, estetik çok önemli ama aynı zamanda kuraklığa dayanıklı olması da çok önemli. Su ise günümüzde başlı başına bir değere ve öneme sahip bir kaynak. Türkiye su konusunda kuraklık tehdidi altındaki ülkelerden biridir. Bu nedenle ülkemizde çim alanlar oluşturulurken görüntü kalitesi kadar kuraklığa dayanıklı olan türleri tercih etmek gerekiyor. Bugün öğrencilerime üzerine basa basa anlattığım bir konudur bu. Bir diğer önemli konu da piyasada satılan tohum çeşitleriydi. En garip noktalardan biride herkes çimin hala ne kadar ucuz olduğuyla ilgilenmesiydi. Bu ucuz denilen türler de, maalesef yem bitkisi diye getirilen türler. Bu türler, bizde yeşil alan çimleri olarak satılıyordu ve halende satıldığını görebiliyoruz. Çok sınırlı olmasına rağmen iyi çeşitlerde geliyor ama bunlar da pahalı olduğu için rağbet görmüyor.

 

Bermuda diye bilinen çimin ana vatanı Türkiye…

İşin ilginç yanı Antalya’ya geldiğimde burada genelde kullanılan türün Bermuda çimi olduğunu öğrendim. Oysa para ödeyerek Amerikalılardan satın aldığımız çimin anavatanı bizim ülkemiz. Bu tür doğal olarak Egeden başlayıp Güney şeridimize kadar var ve biz buna halk arasında ayrık deriz. Ülkemizde olan bir çim çeşidini biraz geliştirmişler ve bize satıyorlar. Bu durumu fark ettikçe doktoramı bu konuda yapmayı karar verdim… Öncelikle bu türün ülkemizde doğal olarak bulunduğunu, genetik çeşitlilik merkezinde olduğunu kanıtlamak zorundayız. Aynı okuldan Prof. Dr. Osman Karagüzel Doç. Dr. Nedim Mutlu hocalarımızla birlikte bir proje hazırlayıp bunu TÜBİTAK’a sunduk. Çalışmada Türkiye’nin farklı bölgelerinden örnekler toplayarak moleküler karakterizasyonuna baktık. Sonra DNA’larını çıkartıp Amerikalılarınkiyle karşılaştırarak çalışmayı tamamladık. Ve bu çalışmayı dünyanın çok saygın dergilerinden birinde yayınladık. İlk olarak şu ortaya çıktı. Türkiye Bermuda çim çeşitliliklerinde gen merkezlerinden biri. 

 

Eğer siz gen merkeziyseniz kendi çeşidinizi geliştirebilirsiniz…

Ayıraca yaptığımız çalışmada Amerikalıların bize sattıklarından çok daha iyi tipler bulduk. Doktoram için yaptığım çalışmalardan bir tanesini de bu oluşturuyor. İkincisi ise Antalya’da kullanılan çim türüydü. Burada bilinen Bermuda ve C3 dediğimiz daha çok serin iklime uygun olan çim tiplerini Akdeniz’de kullandığımızı gördüm. Almış olduğum bu kadar eğitimden dolayı buradaki yanlışları ortaya çıkarıp değiştirmem lazımdı. Sıcak iklim türlerini getirip denemeliydik. Aşırı tuzlu bölgelere yönelik türler var bunları bu bölgede denemeliydik. Amerika’daki hocalarla bağlantılar kurup bu türleri getirttim. Yaklaşık 9 türü iki lokasyonda denedim. Birini Antalya da, bir diğerini Mersin’de denize yakın kumluk alanda. Bunu yaparken de bizde yaygın olarak kullanılan Akdeniz türlerini de kullandım. Özellikle hangisi dayanıyor, hangisi dayanmıyor görülsün diye yaptım bunu. Gördük ki bu türden 4 tanesi mükemmel sonuç veriyor. 

 

Yirmi gün su vermezseniz çim kalitesi bozulmuyor..

Bu çalışmamın en önemli konusu şuydu: Golf sahaları başta olmak üzere çim alanlara yönelik eleştirinin en önemli noktası su konusuydu. Bu nedenle kuraklığa dayanıklı çim türünü bulmamız gerekiyordu. Öyle türler bulduk ki 20 gün hiç su vermeseniz bile kalitesinden hiçbir şey kaybetmiyordu. Bu arada bitki düzenleyicilerden, büyümeyi engelleyicileri denedim. Bitkinin düzenli büyümesini yavaşlatmak ve bodurlaştırmak, daha mükemmel bir yüzey elde etmek için bunu yaptım. Bodurlaştırma çim biçim masraflarını önemli ölçüde azaltır. Bu konuda iki tane uluslararası yayın yaptım. Şu anda Belek teki bir golf sahası benim önerdiğimi kullanmaya başladı. Bütün bu çalışmalarımı tamamladıktan sonra Amerika’ya geri döndüm ve yeterlilik sınavından geçtim ve Türkiye’ye geri döndüm. Akdeniz Üniversitesi’nde göreve başladım. 

 

Gerçekten iyi yerel çeşitler oluşturabilirsek… 

Akdeniz’i çevreleyen ülkelerde iyi bir pazarımız olabilir. Başka bir projede özellikle futbol ve golf sahalarına yönelik çeşitler üzerinde çalışıyoruz. Normalde Bermuda çimi önemli bir alerjendir. Çiçekler açtığında polenleri en önemli alerjenlerden bir tanesidir. Vejateatif tipler kısırdırlar ve polen oluşturmadıkları için alerjen üretmezler. Bu bakımdan rekreasyonel alanlar ve ev bahçeleri için özellikle tercih edilebilirler. 

 

[author] [author_image timthumb='on']http://www.floraplus.tk/wp-content/uploads/2013/05/katalog02kapak.jpg[/author_image] [author_info]Hocamızdan özür diliyoruz!

Sektör rehberi ‘Üretim Kataloğu 2012’yi geçtiğimiz yıl yayınladık. İçinde bazı hatalarımız vardı ve bunu baskı bittikten sonra fark ettik. Ancak bir tanesi çok önemliydi. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Yard Doç. Dr. Songül Sever Mutlu hocamızın hazırladığı iki yazıdan biri Çim Alanlarda Gübreleme, diğeri Çim Alanlar Yönetimi ve Sık rastlanan Hastalıklar’dı ikici yazıda hocamızın ismi yerine başka arkadaşımızın ismi çıkmıştı. Kendisinden bu vesileyle o önemli kabahat için bir kez daha özür dileriz. [/author_info] [/author]

CEVAP VER